1 - كتاب‌هايى كه در قرون اوّليه نگاشته شده‌اند ، به شش موضوع پرداخته‌اند : 1 . معرفة الصحابة ، 2 . معرفة الرجال والرواة ، 3 . المثالب والمناقب يا الجرح والتعديل ، 4 . الفهرست ، 5 . الأسماء والكُنى والألقاب ، 6 . الطبقات . 2 - روشن است كه دانش رجال وراوي شناسى يا جرح وتعديل با دانش‌هاى ديگرى چون تاريخ ، تراجم وانساب ، ارتباط وثيق ونزديك دارد وهر يك از اين سه دانش ، براي مباحث رجالي مفيدند ؛ ليكن نمىبايد آنها را با دانش رجال ، خلط كرد ونوشته‌هاى آن حوزه‌ها را به عنوان آثار رجالي برشمرد . از اين‌رو ، در اين فهرست ، از ذكر چنين كتبي خوددارى شده است ؛ گرچه برخى از مؤلفان ، چنين آثاري را در زمرهء مصادر رجالي برشمرده‌اند . « 1 » 3 - برخى محقّقان ونويسندگان ، پيش از اين تلاش كرده‌اند تا به معرّفى اين آثار بپردازند ورنج‌هاى بسيار بر خود هموار ساخته‌اند كه به تعدادى از آنها اشاره مىگردد : الف . بهجة الآمال ، ملّا على عليارى تبريزى ( م 1327 ق ) ( ج 1 ، ص 36 - 44 ) . در اين اثر ، از 42 نفر صاحب تأليف نام‌برده شده است كه برخى از آنان در دوره‌هاى اوّليه مىزيسته‌اند . ب . مقباس الهداية ، علامه عبداللَّه مامقانى ( 1290 - 1351 ق ) ( ج 4 ، ص 11 - 94 ) . در اين نوشته ، از هشتاد نفر ياد شده كه در رجال ودرايه ، خبره بوده‌اند ، گرچه صاحب تأليف نبوده‌اند . البتة اين فهرست ، دوره‌هاى اوّليه تا عصر نويسنده را در برمىگيرد . ج . توضيح المقال ، ملّا على كنى ( ص 286 - 303 ) . در اين كتاب ، شصت نفر از اساتيد دانش رجال در گذشته وحال ، معرّفى شده‌اند . د . مصفّى المقال في مصنّفي علم الرجال ، شيخ آقابزرگ تهرانى . در اين اثر نيز آثار بسيارى معرّفى شده كه نظم الفبايى به خود گرفته است .

--> ( 1 ) . در كتاب تاريخ علم الرجال ، نوشتهء شيخ حسين راضى عبداللَّه ، به برخى آثار معرّفى شده به عنوان كتب رجالي برمىخوريم كه از ذكر آنها خوددارى شد ، مانند : مقتل الحسن عليه السلام ، مقتل حجر بن عدي و . . . ( ص 26 ) ، كتاب الأنبياء ( ص 28 ) ، نسب آل أبي طالب ( ص 33 ) ومن شهد صفين مع عليّ من الأنصار ( ص 32 ) و . . . .